گروه آموزشی تاریخ ناحیه شش مشهد

تاریخ معاصر ایران

درس اول

1- چه عواملي زمينه هاي نهضت مشروطه را فراهم كرد؟

1) از دست رفتن سرزمين هايي از چهار سو.2)نفوذ و غلبه ي استعمار.3) استبداد دستگاه حاكم.4) مخالفت هاي مردم و علما.5) ورود انديشه هاي جديد.6)آثار روشنفكران.

2-اندیشه های سیاسی اسلام چه نقشی در پیدایش زمینه مشروطه خواهی داشت ؟

توجه مردم مسلمان ایران به آموره های دین اسلام نظیر امر به معروف و نهی از منکر ، عدالت خواهی و لزوم دفع ظلم که در آیات قران کریم و سیره ی معصو مین به آن پرداخت شده است ، موجب احساس تکلیف در وجود آنان می گردید .

3- فعا لیت عا لمان دینی در دوره سلطنت ناصرالدین شاه چه تحولی پیدا کرد؟

موجب برقراری ارتباط منظم میان مردم و روحانیون گردید ، و در نتیجه زمینه برای پیدایش حرکتی فکری به رهبری علمای دینی فراهم شد .

4- فعالیت سیاسی رهبران دینی در دوره قاجار ، چه دستا وردهایی داشت ؟

پیروزی در نهضت تنباکو بود که علاوه بر لغو قرار داد توتون و تنباکو ؛ ظهور قدرت و رهبری روحانیون شیعه درصحنه سیاسی کشور ؛ آشکار شدن آسیب پذیری استبداد داخلی و استعمار خارجی در برا بر اراده ی مردم و ایجاد خود باوری در مردم و روحانیون برای ایجاد تحو لات بنیادین در کشور از دیگر دستاوردها ی آن بود.

5- در دوره قاجار انديشه هاي سياسي جديد از چه طريقي به ايران راه يافت؟

زمينه هاي ورود اين تفكر به كشور به شكل هاي مختلف نظير اعزام دانشجو به خارج،سفرهاي درباريان و سياستمداران به خارج،و مهاجرت برخي از ايرانيان به كشورهاي مختلف فراهم شد.

6- در آثار روشنفکران ایرانی دوره قاجار  ، به چه مسائلی توجه شده است ؟

در این آثار بیشر به اوضاع نابسامان کشور و مقایسه ی تمدن غرب با حکومت قاجار پرداخته شده است .

نمونه سوال

1- امير كبير در دوره ي صدارت خود چه اصلاحات و اقداماتي انجام داد؟

1) الغاي لقب هاي دراز و بي معني و اكتفا به كلمه ي جناب حتي نسبت به مقام صدارت.2) منع رشوه خواري و بر قراري حقوق ثابت براي مأموران دولت.3)ترجمه ي كتاب ونشر روزنامه.4)تقويت ارتش ملي كشور.چه قبل از صدارت وچه در زمان كوتاه صدارت براي حفظ تماميت ارضي و مبارزه با دخالت بيگانگان تلاش زيادي كرد

2- بنیان گذار سلسله قاجاریه چه کسی بود ؟

3- جنگ های ایران وروسیه در زمان کدام پادشاه روی داد ؟

4- صدر اعظم معرو ف محمد شاه و ناصرالدین شاه را نام ببرید ؟

5- چه مناطقی از ایران در دوره قاجاریه به روسیه واگذار شد ؟

6- سر زمین های جدا شده از ایران توسط انگلستان را نام ببرید ؟

7- اعمال حق کا پیتو لاسیون طبق کدام عهد نامه بود ؟

توضیح :( به موجب این حق ، هر گاه اتباع روسی مقیم ایران مرتکب جرمی می شدند ، دادگاه های ایران حق ددخالت نداشتند ، و مرجع های قضایی دولت روسیه می بایست به آن جرم رسیدگی می کردند)

8- روزنامه های دوره قاجاریه به چند دسته تقسیم می شدند ؟

9- روز نامه های داخلی ( دولتی ) رانام ببرید ؟

10- روزنامه های داخلی ( غیر دولتی ) را نام ببرید ؟

11- روز نامه های خارجی ( روزنامه هایی که در خارج چاپ می شدند) را نام ببرید ؟

12- اولین روزنامه ایران چه نام داشت و توسط چه کسی انتشار می یافت ؟

13- دو نمونه از سفر نامه های دوره قاجاریه را نام ببرید ؟

14- چهار نمونه از آثار ( نوشته های ) که در پیدایش مشرو طه خواهی موثر بودند ، نام ببرید ؟

درس دوم

آغاز حرکت مردم علیه استبداد

و پیروزی نهضت مشروطه

1- پيش از جريان مهاجرت صغري حوادثي موجب اعتراض مردم شد،آن حوادث كدامند؟

1) ماجراي نوزبلژيكي.2) چوب خوردن علماي كرمان.3) مسأله ي عسكر گاريچي.4) موضوع ساختمان بانك استقراضي روس و ظلم و جور حاكمان ايالت ها.

2- چرا بازرگانان ايراني به عملكرد نوز اعتراض كردند؟

زيرا او علاوه بر عوارض گمركي، مبالغ اضافي غير قانوني نيز از بازرگانان دريافت مي كرد و براي جلب نظر درباريان آن را به جيب آنان مي ريخت.

3- مهاجران در مهاجرت صغري چه خواسته هايي داشتند؟

1) ايجاد عدالت خانه در همه ي شهرها براي رسيدگي به شكايت هاي مردم و برقراري عدالت در جامعه.2) عمل به قانون اسلامي به طور دقيق و به دور از ملاحظه هاي شخصي.

4- منظور از سنت بست نشینی چیست و سفارت انگلستان در نهضت مشروطیت چگونه از این سنت به سود آن کشور استفاده کرد ؟

سنت بست نشینی و تحصن که از دیر گاه در ایران معمول بود ؛ در مساجد و زیارتگاه ها صورت می گرفت ؛و همواره مورد احترام مردم قرار داشت و با باور های دینی آن ها سازگار بود . دولت انگلستان از این سنت استفاده کرد ، عده ای از عاملان شناخته شده ی خود را در جرگه آزادی خواهان وارد ساخت و مردم را به تحصن در سفارت خانه خود تشویق کرد .

5- در هنگام مهاجرت كبري چه خواسته هايي مطرح شد؟

1)بركناري عين الدوله از صدارت.2) فراهم كردن زمينه براي بازگشت مهاجران به تهران.3) ايجاد عدالتخانه.4) تشكيل دارالشورا (مجلس نمايندگان).

6- مظفرالدين شاه در راستاي خواسته هاي مشروطه خواهان چه اقداماتي انجام داد؟

مظفرالدين شاه اعلام كرد كه به خواسته هاي مردم عمل خواهد كرد، او عين الدوله را عزل كرد و فرمان تشكيل مجلس شوراي ملي را در 14مرداد 1285ش.صادر كرد.

نمونه سوال

1- مظفر الدین شاه چه کسی را به عنوان صدر اعظم انتخاب کرد ؟

2- مهاجران در مهاجرت صغری خواسته های خود را چگونه به گوش شاه رساندند ؟

3-  رهبری مردم در ماجرای بانک را چه کسانی بر عهده داشتند ؟

4- در مها جرت کبری رهبران مردم در اعتراض به اقدامات دولت به کجا مهاجرت کردند ؟

درس سوم

مشروطه در دوره ی محمد علی شاه

1-- محمد علي شاه پيش از به توپ بستن مجلس در دو مقطع نسبت به مجلس و نظام مشروطه بي اعتنايي كرد،آن دو را نام ببريد؟

او از اشراف و نمايندگان دولت هاي خارجي براي شركت در مراسم تاج گذاري دعوت به عمل آورد اما نمايندگان مجلس شوراي ملي را دعوت نكرد،اين اولين بي اعتنايي محمد علي شاه به مجلس بود.و دومين بي اعتنايي او خودداري از امضاي متمم قانون اساسي.

2- اصل دوم متمم قانون اساسي چه بود؟ توضيح دهيد.

در هر دوره از مجلس، هيأتي پنج نفره از مجتهدان و فقيهان اسلام كه به اقتضاهاي زمان آشنا بودند به عنوان عضو در مجلس شوراي ملي شركت مي كردند، تا بر قانون هايي كه تدوين و تصويب مي شد، نظارت كنند كه خلاف قواعد اسلامي و دستورهاي شرع نباشد.

3- دولت روسيه به چه دلايلي با انقلاب مشروطه ايران مخالفت مي كرد؟

1) جلوگيري از نفوذ انگليس كه در لباس مشروطه خواهي از مشروطه طلبان حمايت مي كرد.2)كمك به محمد علي شاه كه طرفدار روس بود.3) پيشگيري از قيام ملت هاي منطقه ي قفقاز براي گرفتن آزادي تحت تأثير پيروزي مشروطه خواهان در ايران.

4- روسيه و انگلستان بر اساس قرارداد 1907م ايران را چگونه ميان خود تقسيم كردند؟

ايران را به سه منطقه تقسيم كردند: منطقه ي شمال، از خط فرضي بين قصر شيرين،اصفهان،يزد،خواف و مرز افغانستان، حوزه ي روسيه شناخته شد.منطقه جنوب، از خط فرضي بين بندرعباس،كرمان،بيرجند،زابل و سر حدهاي افغانستان، كه داراي ارزش حياتي براي دفاع از هند بود، قلمرو نفوذ انگلستان مقرر گرديد.قسمت سوم كه شامل كويرها و بيابان هاي بي آب و علف بود، منطقه ي بي طرف و متعلق به ايران شناخته شد.

5-نمایندگان اولین دوره ی مجلس شورای ملی در قبال سیاست های استعماری روس و انگلیس چه تصمیماتی گرفت ؟

به اتفاق آرا قرار داد 1907را رد کردند ؛ دریافت وام از دولت های خارجی را قبول نکردند ، نوز بلژیکی را از ایران اخراج کردند ،برای رفع مشکل مالی بانک ملی را تاسیس کردند.

نمونه سوال

1- علت حمايت انگلستان از مشروطه خواهان را بنويسيد؟

2- قانونی که در زمان مظفر الدین شاه تنظیم شده بود چه ضعف هایی داشت ؟

3- محمد علی شاه برای مبارزه با مشروطه خواهان چه کسی را به صدر اعظمی انتخاب کرد ؟

4- به دستور محمد علی شاه چه کسانی به اعدام محکوم شدند ؟

5- رهبر مشروطه خواهان در تبریز چه کسانی بودند ؟

درس چهارم

دوره دوم مشروطه (1293-1288ه. ش )

1- احمد شاه چگونه به سلطنت رسيد؟

پس از فتح تهران مجلسي فوق العاده مركب از سران و رؤساي مجاهدان، شاهزادگان، اعيان و وكلاي سابق مجلس شوراي ملي، تشكيل گرديدو با اتفاق آرا، محمد علي شاه از سلطنت خلع و پسر دوازده ساله او، احمد ميرزاي وليعهد را به مقام سلطنت برگزيد.تا رسيدن احمد شاه به سن قانوني نيز شاهزاده عضدالملك بزرگ خاندان قاجار به عنوان«نايب السلطنه» انتخاب شد.

2- سه نمونه از دخالت های روس و انگلیس در امور داخلی ایران را بنویسید ؟

1- در سال (1907/م- 1285/ش) در این سال ایران را به سه قسمت تقسیم کردند ..

2- در سال (1915/م -1294/ ش) در این سال روس و انگلیس کشور ایران را به دو قسمت بین خود تقسیم کردند .

3- در سال 1919 انگلستان کل ایران را تصرف کرد

3- دولت روسيه دراخطاري كه در سال 1290ش به ايران داد چه درخواست هايي مطرح كرد؟

1) اقدام هاي مورگان شوستر متوقف و او از ايران اخراج شود.

2) بدون موافقت روس و انگليس از استخدام اتباع خارجي در ايران خودداري شود

3) هزينه لشكركشي قواي روسيه به ايران را دولت ايران پرداخت كند

4- چرا نیرو های بیگانه در جنگ جهانی اول علیرغم اعلام سیاست بی طرف ایران ، کشور ما را اشغال کردند ؟

زیرا ایران دارای مو قعیت ممتاز استراتژیکی برای کشور های در گیر در جنگ بود

5- پیامد قرار داد 1915 چه بود ؟

طبق این قرار داد دو منطقه نفوذ در عهد نامه ی 1907 به منطقه اشغالی تبدیل شد . بنا بر این انگلیس بر منطقه ای که بر اساس قرار داد 1907 منطقه بی طرف شناخته می شد دست یافت و روسیه نیز به تصرف قسطنطنیه پرداخت .

نمونه سوال

1-     دو ویژگی مهم دوره دوم مشروطه را بنویسید ؟

2-     یکی از فجیع ترین اعمال مشرو طه حواهان چه بود ؟

3-     روسها پس از لشگر کشی به مشهد به چه اقداماتی دست زدند ؟

4-     جنگ جهانی اول چگونه آغاز شد ؟

5-     چرا روسیه و انگلیس قرار داد 1915را ا مضاء کردند ؟

6-     چرا روسیه سربازان خود را در سال 1917از ایران خارج کرد ؟

7-     بهانه انگلیسی ها برای تصرف جنوب ایران در سال 1291ه-ش . برطبق قرار داد 1907چه بود ؟

8-     در سال 1294 ه .ش . انگلیس ها با جلب رضایت روسیه چه کسی را به نخست وزیری انتخاب کردند ؟

خط مشی هر کدام از احزاب (( دمکرات ))و (( اعتدالیون )) چه بود و اعضای هر کدام از آن دو حزب چه کسانی بودند ؟

دمکراتها یا عامیون خود را عناصر با اصطلاع تند رو و انقلابی معرفی می کردند . تقی زاده – سلیمان میزا – وحید الملک – یسد رضا مساوات – سردار اسعد از این حزب طرفداری می کردند

اعتدالیون – متمایل به سیاست های محافظه کارانه بودند . دولت آبادی – دهخدا – طباطبا یی و بهبهانی از این حزب پشتیبانی می کردند .

توضیح بشتر : عامیون یا دمکرات ها به تند رویی مشهور بودند آنها مدعی اصلاح امور جامعه و مخالفت با سلطه بیگانگان بودند ، سید حسن تقی زاده و سلیمان میزا دو تن از رهبران اصلی این حزب به جدایی دین از سیاست اعتقاد داشتند ( ایران نو) روزنامه رسمی این حزب بود .

اعتدلیون به میانه روی و اعتدال اعتقاد داشتند ، عده ای از علمای مذهبی نیز از آنها حمایت می کزدند ، اعصپضای این حزب بشترین تلاش خود را صرف مقابله تند روی های عامیون می کردند روزنامه ی ( وقت ) و سپس مجلس منعکس کننده نظرات این حزب بودند.

35- رقابت دو حزب دمکرات و اعتدالیون چگونه موجب هرج و مرج و نا امنی در کشور شد ؟

  با شدت گرفتن  در گیری ها ی سیاسی،  به تدریج ، جو وحشت و ترور بر جامعه حاکم گردید . نخست یسد عبدالله بهبهانی که نقش مهم در رهبری آن نهضت داشت ، توسط دمکرات ها ترور شد . با شهادت او بازار تهران اعتصاب کرد . جمعیتی انبوه در مسجد بازار گرد آمدند ، و خواستار دستگیری و مجازات قاتلان شدند . تقی زاده که متهم به دست داشتن در ترور بود ، از کشور گریخت و به اروپا رفت ، در مقابت به فاصله کوتا چند تن از دمکرات ها ترور شدند ( علی محمد خان تربیت و سید عبد الرزاق )و گفته شد ترور این دو تن از طرف اعتدالیون و برای انتقام خون بهبهانی صورت گرفته است به هر صورت نتیجه مبارزات حزبی این شد که تقی زاده نا گزیر ایران را ترک گفت و به استانبول و از انجا به اروپا رفت و تا آغاز حکومت پهلوی در آنجا ماند .- -

درس پنجم

کودتای 1299

1- دولت انگلستان پس از جنگ جهانی اول چه سیاست هایی در منطقه خاور میانه دنبال می کرد ؟

با وقوع انقلاب سوسیالیستی روسیه و تخلیه شمال ایران ، انگلیسی ها که در صحنه سیاسی ایران بی رقیب ماندند ، سیاست خارجی خود را با توجه به تحولات سیاسی جهان پس از جنگ جهانی اول تغییر دادند . تسلط بر منطقه ی حساس خاور میانه ، اهمیت نفت، که در جنگ جهانی اول مشخص شده بود ، و ایجاد کمر بند آهنین در برابر نفوذ شوروی ، از جمله سیاست های جدید خاورمیانه ای دولت انگلستان بود .

2- ماهيت قرارداد 1919 ايران و انگليس چه بود؟

محتوای این قرار داد که کاملا محرمانه نگه داشته شد  ، موجب شکل کیری سیتم (( تحت الحمایگی )) ایران از سوی انگلیس

می شد ، زیرا به موجب آن ، نظارت بر تشکیلات نظامی ، مالی و سیاسی ایران ، منحصرا در اختیار مستشاران انگلیسی قرار

 می گرفت

3- چه عواملی انگلستان را به سوی مداخله ی غیر مستقیم در ایران سوق داد ؟

1- شکست انگلستان در اجرای قرارداد 1919/م  2- نفرت تاریخی مردم مسلمان ایران از نظام استعماری انگلستان

4- پس  از پایان جنگ جهانی اول در ترکیب نیرو های نظامی انگلیس و روس در ایران چه تغییراتی ایجاد شد ؟

در سال 1296/ ش. انگلستان در صدد بر آمد که فرماندهی نیروهای قزاق و قوای نظامی ایران را که تا آن زمان به عهده ی روس ها بود ، در اختیار خود بگیرد . بنا بر این با نقشه ای از پیش طراحی شده ، توانست فرماندهی روسی  قوای قزاق را بر کنار کند ، و اداره ی نیروی نظامی ایران را به ژنرال آیرون ساید و افسران انگلیسی واگذار کند .

5سید ضیاء الدین طباطبایی پس از کودتای سوم اسفند (1299/ش) به چه اقداماتی دست زد ؟

به دستور سید ضیاء بسیاری از شخصیت های سیاسی ، از جمله آیت الله مدرس ، که از مخالفان سیاست های انگلستان در ایران بود ، دستگیر و روانه زندان شدند . سید ضیاء چند وز پس از کودتا به حضور احمد شاه رفت و رسما کابینه خود را تشکیل داد. قرارداد 1919/م. را که به همت افرادی چون آیت الله مدرس عملا متروک مانده بود لغو کرد .

6- كابينه ي سياه (كابينه ي سيد ضياءالدين طباطبايي) با چه مشكلاتي مواجه بود؟

ظاهر سازي هاي سيدضياء و تندروي هاي او، موجي از خلافت را عليه وي برانگيخت. از سوي ديگر خود سري هاي رضاخان سردار سپه در اختصاص در آمد شهرداري و اداره هاي ماليه به نفع قزاق هاي زير فرمانش بر مشكلات دولت مي افزود.

1-     جنبش های ضد استعماری به رهبری چه کسانی در ایران شکل کرفت ؟

 

2-     جرا سیاست انگلستان به سوی ایجاد حکومت مرکزی مقتدر متمایل شد ؟

 

3-     دو چهره سیا سی ونظامی که انگلیسی ها برای انجام تغییر حکومت مناسب تشخیص دادند چه کسانی بودند

4-     رضاخان چگونه توانست تهران را در سال 1299اشغال کند ؟

5-     عاملان اصلی کودتا در ایران چه کسانی بودند ؟

6-     انگلستان برای اجرای سیاست خود در خاور میانه چه کسانی را به قدرت رساند

درس ششم

رضاخان؛ تثبیت قدرت

1- رضاخان در مدتي كه وزير جنگ بود چه اقداماتي انجام داد؟

او در طول اين مدت تسلطش را بر ارتش تثبيت كرد، ژاندارمري را از «وزارت داخله» (وزارت كشور) به «وزارت جنگ» انتقال داد و بر نفوذ خود افزود.

2- همزمان با دوره ی نخست وزیری رضا خان ، چه تحولی در ترکیه به وقوع پیوست ؟ این واقعه چه تاثیری در ایران داشت ؟

همزمان با نخست وزیری رضا خان در ایران ( در 11 آبان 1302) مصطفی کمال پاشا ( آتا تورک ) با حمایت دملت انگلستان ، در کشور عثمانی (ترکیه) به قدرت رسید . او نظام امپر اتوری عثمانی را لغو ، و اقدام به تاسیس نظام جمهوری کرد . در واقعه ، بهانه و وسیله ای برای تغییر نظام مشروطه در ایران شد .

3- انتخابات دوره ی پنجم مجلس شورای ملی چگونه بر گزار شد و چه نتیجه ای داشت ؟

رضا خان به سرعت برگزاری انتخابات دوره ی پنجم مجلس شورای ملی را اعلام کرد و با اعمال نفوذ و تقلب در انتخابات ، در پناه حمایت حزب ها و جریان های سیاسی طرفدار غرب توانست اکثریتی از نمایند گان موافق و طرفدار خود را روانه ی مجلس کند . با وجود این ، نمایندگان چون آیت الله مدرس ، مستو فی الممالک ، مشیر الدوله ، موتمن الممالک نیز که مورد توجه مردم بودند به مجلس راه یافتند .

4- شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مملکت ، چه نقشی در فراهم کردن زمینه برای به قدرت رسیدن رضا خان داشت ؟

- نياز به استقلال و امنيت كه در نتيجه ي بروز جنگ جهاني اول و مداخلات بيگانگان در كشور ايجاد شده بود،بروز ناامني هاي اجتماعي وفقراقتصادي، بي كفايتي احمد شاه و دولت مردان و سرپيچي حاكمان محلي از مركز، حمايت انگلستان و احذاب سياسي از رضاخان ازعواملی بود که رضاخان را به قدرت رسانید .

5- نقش انگلستان و عوامل او در به قدرت رسیدن رضا شاه چه بود ؟

دولت انگلستان که در معادله های سیاسی جدید خود ، خواهان افزایش قدرت رضا خان بود ، به منظور جانبداری از او ، دست از حمایت شیخ خزعل برداشت . در نتیجه شیخ خزعل ، تسلیم رضا خان شد. این واقعه که به قربانی سیخ خزعل انجامید ، در افکار عمومی ، تصویری قهرمانانه و حتی ضد انگلیسی ، از زضا خان ایجاد کرد

نمونه سوال

1-     بعد از سید ضیاء الدین چه کسی به نخست وزیری انتخاب شد ؟

2-     چه کسانی در جریان به قدرت رسیدن رضا خان به دفاع از او پرداختند؟

3-     رضا خان چگونه به نخست وزیری رسید ؟

4-     علت مخالفت مدرس با جمهوری رضا خان چه بود ؟

 5-     رضا خان چگونه توانست مقدمات سلطنت خود را فراهم کند ؟

       6- عوامل به قدرت رسيدن رضاخان را بنويسيد؟

       داخلي: نياز به استقلال و امنيت كه در نتيجه ي بروز جنگ جهاني اول و مداخلات بيگانگان در كشور ايجاد شده بود،بروز  ناامني هاي اجتماعي وفقراقتصادي، بي كفايتي احمد شاه و دولت مردان و سرپيچي حاكمان محلي از مركز، حمايت انگلستان و احذاب سياسي از رضاخان.

خارجي: سياست استعماري انگلستان در خاورميانه بويژه پس از كشف نفت در منطقه، جلوگيري از نفوذ دولت شوروي در خاورميانه، تغيير سياست دخالت غير مستقيم در ايران، سياست ايجاد حكومت مقتدر در عين حال وابسته به انگلستان

درس هفتم

ویژکی های حکومت رضا شاه

 1- رضا شاه پیش از رسیدن به سلطنت برای تظاهر به دینداری چه اعمالی انجام داد ؟

در نخستین سال پیروزی کودتا ، در مراسم محرم و عزا داری امام حسین (ع) ، رضا شاه در حالی که گل بر پیشانی خود می مالید و کاه بر سر می ریخت ، به شعایر مذهبی تظاهر می کرد .

علاوه بر این ، رضاخان در خرداد ماه 1302 به وزارت معارف دستور داد که بر مطالب مذهبی و شرعی چاپ شده در مطبو عات نظارت ، و از درج مطالب خلاف شرع ، جلو گیری به عمل آید . و نیز دستور تعطیلی مشروب فروشی ها و قمار خانه ها را صادر کرد . او در همان سال عا زم عراق شد و ضمن ملاقات با عده ای از علما و مراجع نجف ، خود را حامی اسلام کرد ، و قول داد که دومین اصل متمم قانون اساسی مبنی بر نظارت علما بر م صو به ها مجلس را به اجرا در آورد .

2-- رضاشاه در دوران سلطنت خود در راستاي محدود كردن نقش دين و شخصيت هاي ديني چه اقداماتي انجام داد؟

1) جايگزين ساختن قانون هاي غربي به جاي قوانين مذهبي.2) محدود كردن روحانيان و مراسم مذهبي.3) ممنوع كردن برگزاري مراسم سوگواري حضرت امام حسين(ع).4) و برپايي«كارناوال» هاي شادي و رژه ي دسته هاي موزيك نظاميان در روز عاشورا.5) تخريب مدارس و حوزه هاي علميه.6) تغيير كلاه و لباس.7) برداشتن حجاب و رواج منكرات و كارهاي خلاف شرع.

3- رضا شاه در زمینه تغییر لباس و کلاه مردم چه اقداماتی انجام داد ؟

در دی ماه سال 1307، قانون اجباری متحد الشکل کردن لبلس در ایران با قید دو فوریت ، به تصویب مجلس هفتم رسید . بر اساس این قانون ، همه مردم ایران ، اعم از شهری و روستایی و عشایرچادر نشین موظف به رعایت آن بودند . مجازات متخلفان ،جزای نقدی یا زندان بود .

نمونه سوال؟

1- اقدامات و اصلاحات رضا شاه را بنويسيد؟

1) ايجاد ارتش منظم.2) احداث راه آهن سراسري و شبكه راه ها.3) سركوب عشاير و يكجانشيني ايلات.4) متحد شكل كردن لباس ها.5) كشف حجاب.6) تمديد قراردادنفت با انگلستان قرارداد 1933 ميلادي.

2-ویژگی های حکومت رضا شاه را بنویسید

3- چرا اغاز حکومت پهلوی نقطه عطفی در تاریخ فرایند وابستگی ایران است  

4- چرا حکومت رضا شاه حکومت فردی و استبدادی محسوب می شود ؟

5- د و مورد از شاخصه های ملیت گرایی افراطی دوره رضا شاه را بنویسید ؟

6- چرا ارتش رضا خان به هیچ وجه ارتش ملی و مقتدر نبوده ؟

7- فرمان کشف حجاب ، چه عکس العمل در بین مردم و علما داشت

درس هشتم

سقوط رضا شاه

1- چرا خاك ايران مورد توجه كشورهاي درگير در جنگ جهاني دوم واقع شد؟

ايران به سبب موقعيت حساس جغرافيايي اش مورد توجه دولت هاي درگير قرار گرفت، بهترين راه براي حمايت متفقين از شوروي خاك ايران بود.احتمال دست يابي آلماني ها به چاه هاي نفت ايران،كه شريان حياتي انگلستان بود، نگراني اين كشور را به طور فزاينده اي افزايش داد. انگلستان حضور نيروهاي آلمان در ايران را بهانه قرار داد، و در تير ماه سال 1320 از ايران خواست تا چهار پنجم آلماني هاي مقيم كشور را اخراج كند. از سوي ديگر آلمان نيز اعلام كردكه به زودي از طريق قفقاز به ايران مي رسد. دولت ايران اين پيشنهاد را رد كرد،و سرگرم انجام مذاكره هايي با آلمان شد.

2- در دوره سلطنت رضاشاه در زمینه شبکه راه ها و راه آهن چه اقداماتی شد ؟

در ابتدای حکومت رضا شاه ، راه های زمینی کشور باز سازی و یا تکمیل شد . آگر چه هدف اصلی از این اقدام ، ایجاد زمینه ی مناسب  برای حرکت نیرو های نظامی به قصد سر کوب شورش های و مخالفت های احتمالی بود ، ولی موجب شد که حمل و نقل کالا ها در جاده ها سریع تر انجام شود . اقدام دیگری که در همان زمان ( 1306) آغاز شد ، احداث راه آهن بود . بسیاری از مورخان براین عقیده اند که رضا شاه ، راه آهن سراسری ایران را برای جلب رضایت انگلیسی ها و تامین مقاصد نظامی آنان احداث کرد .زیرا برای مثال ، ایجاد راه آهنی که بندر ترکمن را به بندر امام خمینی متصل می کرد ، در واقع هدفی جزایجاد راهی سهل و آسان برای انتقال نیرو های انگلیسی از جنوب به شمال کشور نبود.

3- ايران براساس پيمان سعدآباد چه مناطقي را از دست داد؟

بخشيدن ارتفاعات كوه«آرارات» به تركيه، بخش هايي از شرق ايران به افغانستان، و چشم پوشي دولت ايران از حق حاكميت خود بر«اروند رود» بود.

1- دلايل سقوط رضاشاه را بنويسيد؟

1) وابستگي حكومت به بيگانگان از نظر اقتصادي و سياسي.2) خودكامگي و حكومت فردي (ديكتاتوري).3) تخريب هويت ملي و مذهبي.4) گسترش نظامي گري(ارتش سالاري).5) اقدامات ضد ديني.6) جاه طلبي و ثروت اندوزي.7) سلب آزادي هاي مدني و اعمال خشونت.

2- دلیل اشغال ایران از سوی متفقین در شهریور 1320چه بود ؟

 

3- در دوران حکومت رضا شاه برای ایجاد تحول در بخش کشاورزی چه اقداماتی صورت گرفت ؟

 

4- چرا در دوره رضا شاه دامداری سنتی به سرعت تخریب شد ؟

5- مشکل اصلی صنایع در زمان رض شاه چه بود ؟

6- رضا شاه برای تثبیت حکومت خود چه کسانی را از بین برد  ؟

درس نهم

اشغال ایران توسط متفقین و آثار آن

1- در اوایل سلطنت محمد رضا شاه چه احزابی در ایران تشکیل شد ؟

1- حزب اراده ی ملی توسط سید ضیاء 2- حزب توده – توسط شوروی  3- فرقه دمکرات در آذربایجان  4- حزب دمکرات توسط قوام السلطنه  5- حزب تاریا توسط درباریان  6- حزب سو سیا لیسم ملی کارگران که به اختصار سومکا نام داشت .

2- دولت شوروی برای به دست آوردن امتیاز نفت ، از چه راه هایی ایران را تحت فشار گذاشت ؟

دولت شوروی برای تحمیل امتیاز نفت شمال با استفاده از اهرم هایی چون حزب توده و عوامل داخلی اش و همچنین قوای مسلح شوروی که به رغم پایان یافتن جنگ همچنان در خاک ایران حضور داشتند دولت و مجلس را تحت فشار گذاشتند .

3- چرا دولت شوروي از تخليه خاك ايران از نيروهاي خود، خود داري مي كرد؟

اين دولت از اين اقدام اهداف جاه طلبانه اي را دنبال مي كرد از جمله ايجاد حاشيه امنيتي و منطقه حائل از طريق تجزيه ي برخي از مناطق ايران(آذربايجان ايران و الحاق آن به آذربايجان شوروي) و دستيابي به امتياز نفت شمال.

4- محمد رضاشاه با تغيير قانون اساسي در پنجم اسفند 1327، چه اختياراتي به دست آورد؟

در قانون اساسي جديد قدرت انحلال دو مجلس، فرماندهي كل قوا، اعلان جنگ و صلح و نصب وزراء را به دست آورد.

نمونه سوال

1- یکی از مسائل جدی در زمان تغییر سلطنت دوره پهلوی چه بود؟

2- مجلس سیزدهم چه اختیاراتی به (( آرتور میلسپو )) واگذار کرد ؟

3- شوروی ها چه حزبی را در ایران تشکیل دادند ؟

4- شوروی برای تحمیل امتیاز نفت شمال از چه اهرم هایی استفاده کرد ؟

5- سیاست موازنه منفی که از سوی دکتر مصدق مطرح شد چه بود ؟

6- چرا فرقه دمکرات کردستان فاقد پشتوانه مردمی بود ؟

7- سر انجام چگونه قوای شوروی خاک ایران را تخلیه کردند ؟

8- عکس العمل مردم در زمان به رسمیت شناختن رژیم اشغا لگر قدس از سوی دولت ایران چه بود

درس دهم

آغازنهضت ملی شدن صنعت نفت

1- رزم آرا در مقابل ملي شدن صنعت نفت چه رفتاري در پيش گرفت؟

رزم آرا براي جلوگيري از ملي شدن صنعت نفت ايران به طور محرمانه وارد مذاكره با انگلستان شد و پيشنهاد جديدي به جاي قرارداد الحاقي كه متضمن منافي انگلستان بود، ارايه كرد. علاوه بر این او با تحقیر روحیه ملی اعلام کرد که ایرانیان حتی قادربه اداره ی یک کارخانه سیمان نیستند و ملی کردن صنعت نفت را بزر گترین خیانت بر شمرد .

2- مصدق در دوراه اول نخست وزیری خود چه اقداماتی انجام داد و عکس العمل دولت انگلستان در مقابل اقدامات او چه بود ؟

در این دوره دولت با تقویت وحدت ملی ، مبارزه های ملی شدن صنعت نفت را پی گرفت ؛ و هیات خلع ید از شرکت نفت ، اقدام های خود را در مورد انتقال شرکت را آغاز کرد .

دولت انگلستان ضمن شکایت به  دیوان دادگستری بین المللی لاهه ، تهدید کرد که چهار هزار چتر باز و رزمناوهای خود را به مرز های آبی خواهد فرستاد . اما در نقطه مقابل آیت الله کاشانی اظهار داشت که اعلام جهاد خواهد نمود.

3- حسین علاء در دوره نخست وزیری خود چه اقداماتی انجام داد ؟

او برای آرام کردن بحران و مناقشات نفتی در خوزستان و متعا قبا در سایر مناطق نفت خیز جنوب حکو مت نظامی برقرار کرد . حسین علاء برای الغای قانون ملی شدن نفت تلاش زیادی کرد اما در برابر اراده ی مردم موفق نشد و سر انجام به علت ناتوانی در حل بحران نفت استعفا ء کرد.

1-     در سال 1328چه قرار داد نفتی یبن ایران و انگلیس بسته شد ؟

2-     جبهه ملی به رهبری چه کسی تاسیس شد و چه اهدافی داشت ؟

3-     رزم آرا توسط چه گروهی ترور شد ؟

4-     نفت ایران در چه تاریخی ملی شد ؟

5-     دکتر مصدق با چه شرایطی نخست وزیری را پذیرفت ؟

6-     با اقدام های دولت ایران در خلع ید از شرکت نفت ایران و انگلیس ، آنها چه اقداماتی انجام دادند ؟

7-     سرانجام پرونده ي شكايت دولت انگلستان عليه ايران در مورد ملي كردن صنعت نفت چه بود

با شكايت دولت انگلستان از ايران به شوراي امنيت سازمان ملل متحد، دكتر مصدق، براي پاسخ گويي در مورد ملي كردن صنعت نفت و اخراج انگليسي ها به نيويورك رفت. در اين جلسه دكتر مصدق، اسنادي از دخالت دولت انگلستان براي اعضاي قرائت كرد. در همين زمان دولت آمريكا طرح جديدي درباره ي كشمكش ايران و انگليس ارايه داد. شوراي امنيت نيز، به مسكوت ماندن شكايت انگليس رأي داد. در نتيجه رأي شورا به نفع ايران تمام ش

درس یازدهم

زمینه های کودتای 28مرداد

1- چه عواملی موجب شد که مصدق در دوره دوم نخست وزیری از حمایت مردم محروم بماند ؟

 ضعف ساختاری و بی کفایتی برخی از اعضای کابینه دولت ، رقابت و قدرت طلبی ها ، روند جدایی و بروز شکاف و تشتت سیاسی مانع از آن شد که بار دیگر مردم همچون واقعه ی 30 تیر در صحنه ی مبارزه حاضر شوند .

2- انکلستان از چه راه هایی همکاری آمریکا برای انجام کودتا در ایران را جلب کرد ؟

انگلیس ها به شرگت های نفتی آمریکا یی اجازه ی ورود به امور نفتی ایران را دادند . زیرا آن ها نیاز شدید به همکاری آمریکا در اجرای طرح کودتا داشتند . انگلستان برای این کار توانست از بهانه حزب توده به عنوان وسیله ای برای جلب توجه افکار عمو می امریکا سود ببرد .

3- - انگلستان از چه راه هايي به تضعيف دولت مصدق پرداخت؟

از جمله اين اقدامات تحريم نفت ايران و تهديد كشورهاي خريدار نفت ايران به تعقيب قضائي و مجازات بود.

4- موضع حزب توده نسبت به دولت مصدق چه بود و عملکرد آن حزب در کودتای 28 مرداد چگونه بود ؟

حزب توده به دلیل وابستگی اش ، از منافع شوروی حمایت می کرد . حزب توده رفتاری خصمانه ی خود را با دکتر مصدق هیچ کاه تغییر نداد . در کودتای 28 مرداد نیرو هایش را از خیا بان ها فرا خواند و در برابر کودتا هیچ واکنشی به جز پایین کشیدن مجسمه های شاه و شعار الغای سلطنت و استقرار جمهوری دمو کراتیک که به بهره برداری کودتا چیان در جنگ روانی منجر شد انجام نداد .

5- در دوره نخست وزیری مصدق ، عناصر فعال در بار چه کسانی بودند و چگونه به تضعیف دولت مصدق پرداختند ؟

اشرف پهلوی خواهر شاه ، مادر شاه ( تاج الملوک ) امیر اسد الله علم و شاپور ریپورتر از عناصر فعال در در بار به شمار می رفتند . آن ها در ارتباط با سفارت انگلستان به دسیه چینی و تو طئه برای تضعیف دولت مصدق پرداختند

1- علت استعفای دکتر مصدق در تیر ماه 1331چه بود ؟

 2- ایت ا... کاشانی چگونه توانست دولت قوام السلطنه را بر کنار کند ؟

3- قیام 30 تیر سال 1331 را تو ضیح دهید ؟

4- نقش شاه و در بار در نهضت ملی شدن نفت چه بود

5- عوامل شکل گیری کودتای 28 مرداد سال 1332 را نام ببرید ؟

6- در دوره نخست وزیری دکتر مصدق ، مصدق و آیت ا... کاشانی  چه مناصبی داشتند ؟

7- عملیات چکمه و آژاکس از جانب کدام کشورها برعلیه دولت مصدق انجام گرفت ؟

8- - چرا دولت آمريكا از ملي شدن صنعت نفت حمايت مي كرد؟

دولت ترمن در چار چوب رقابت های نفتی با انگلستان در خاور میانه و سهم خواهی اش از نفت ایران ، از قانون ملی شدن نفت پشتیبانی کرد ، زیرا این اقدام به انحصاری شزکت نفت ایران انگلیس پایان می داد . حمایت آمریکا از ایران در این دوران که در جنگ سرد با شوروی به سر می برد که ایران به هر قیمتی  متحد غری باقی بماند . علاوه بر این آمریکا خواهان حفظ ثبات بازار نفت در جهان برای جلو گیری ار بحران اقتصادی در کشورش بود

درس دوازدهم

کودتای بیست و هشتم مرداد (1332

1- سازمان سیا  و دیگر عوامل کودتا از چه راه هایی شخصیت مصدق را نزد افکار عمو می تضعیف کردند ؟

از طریق جنک روانی موسوم به تبلیغات خاکستری ، در این راستا گروه هنری سازمان سیا تعداد قابل ملا حظه ای  کاریکاتور با مو ضوع ضد مصدق تهیه و تو زیع کرد . کودتا چیان با استفاده از مطبو عات به سازماندهی افکار عمو می پرداختند . آن ها از این طریق توانستند با ایجاد شا یعات و تبلیغات ویرانگر به تخریب شخصیت دکتر مصدق و ایجاد نا رضا یتی عمو می از دولت و تشدید ااختلا فات دامن بز نند .

2- انحلال مجلس توسط دكتر مصدق، چه پيامدي براي دولت او به دنبال داشت؟

انحلال مجلس فرصت مناسبي براي كودتاچيان فراهم كرد زيرا در آن شرايط حساس، مشروعيت رئيس دولت را به طور آشكاري مخدوش كرد همين عامل باعث هموار شدن عمليات كودتا شد. کو دتا چیان با استناد به انحلال مجلسی که با رای اعتماد  خود به دولت مصدق به دولت او مشرو عیت داده بو دند ، اظهار کردند که دولت او غیر قانونی است .

3- حرکت مردم ایران پس از شهریور 1320 بر چه پایه هایی استوار بود و چرا این حرکت به نتیجه نهایی نرسید ؟

بر دو پایه استوار بود : جلو کیر ی از باز گشت دیکتا توری پهلوی و کو تا کردن دست استعمار . در این راه رهبران مذهبی و ملی دست به دست هم دادند و گام های مو ثری بر داشتند ، که در نهایت منجر به محدود کردن هر چه بیشتر قدرت در بار و ملی شدن صنعت نفت شد . لیک همانند دوره مشروطه به دلیل دسیسه ی بیگانگان ، اختلا فات داخلی و فقدان رهبر مقتدر ، بصیر و جامع این نهضت دینی و ملی نیز به نتیجه نرسید و یک بار دیگر دیک تا توری و سلطه ی بیگانه به کشور باز گشت و مدت ربع قرن بر مقدرات ملت ایران حاکم شد .

نمونه سوال

1- نقش اصلی کودتا بر علیه مصدق را چه کشوری بر عهده داشت ؟

2- مقامات آمر یکایی چه کسی را به عنوان فرماندهی نظامی کودتا انتخاب کرده بودند ؟

3- - سازمان سیا ، سیاست حمله به دولت دکتر مصدق را از چه طریقی آغاز کرد ؟

 

4-ا مام(ره) از بازگشت شاه ( محمد رضا شاه ) چه تعبیری داشتند ؟

درس سیزده

ربع قرن سیطره ی آمریکا بر ایران

1- پس از کودتای 28 مرداد ، چه وضعیتی بر مملکت حاکم شد ؟

آمریکاکه از کمک به دولت دکتر مصدق اجتناب کرده بود پس از پیروزی کودتا چیان کمک های زیادی در زمینه های نظامی و اقتصادی به دولت کودتا کرد . با روی کار آمدن دولت نظامی زاهدی فضای تیره ای در جامعه ایران حکفر ما شد ؛ فر ماندار نظامی تهران به سر تیب تیمور بختیار سپرده شد . بختیار که افسری بی رحم و خونریز بود برای استقرار و تثبیت حکومت کودتا ،سر کوب نیر وهای ضد کودتا و میهن دوست را آغاز کرد . عده ی بسیاری از مخالفان را دستگیر و زندانی کرد و به سر کوب شدید جمعی از گر وهای مخالف پرداخت و عده ای از آن ها تبعید و تیر باران شدند . و تظاهرات شهرستان و تهران سر کوب شدید مواجه شد . فر ماندار نظامی ، همچنین سقف بازار تهران را تخریب و جمعی از باراریان را به جزیره خارک تبعید کرد . دکتر مصدق نیز پس از دستگیری ، در داد گاه نظامی محاکمه و به سه سال زندان محکوم شد و عملا تا آخر عمر در آحمد اباد ، قریه ای در اطراف تهران تحت نظر بود .

2- بيگانگان چه نقشي در تأسيس و اداره كردن ساواك داشتند؟

پس از کو دتای 28 مرداد  امریکا یی ها تصمیم گرفتند ایران را به پایگاه اصلی قدرت خود در منطقه تبدیل کنند . در همین راستا ، شاه که راه  بقای خود را در کسب حمایت از امریکا می دانست به کمک مستشاران آن ها اقدام به تشکبل سازمان مخو ف ساواک ( سازمان اطلاعات و امنیت کشور ) کرد.

تشكيلات ساواك، با هدايت و نقش سرويس هاي اطلاعاتي آمريكا و انگليس و سپس باكمك سازمان اطلاعاتي اسرائيل(موساد)، به سمت يك تشكيلات مخوف امنيتي و اطلاعاتي پيش رفت.

نمونه سوال

1- در اوایل سلطنت محمد رضا شاه چه احزابی در ایران تشکیل شدند ؟ نام ببرید .

2- علت اهمیت ساواک از دید آمریکا ها را بنویسید؟

3- قرارداد کنسر سیوم نفت بعد از سقوط دولت دکتر مصدق چه قرار دادی بود ؟

4- علت برکناری سپهبد زاهدی از مقام نخست وزیری چه بود ؟

5- هدف از پیمان بغدادچه بود ؟

6- علت مخالفت فدائیان اسلام با پیمان بغداد را بنویسید ؟

7-- پيمان بغداد به چه منظور و در دوران نخست وزيري چه كسي امضاء شد و چرا فدائيان اسلام با آن مخالف بودند؟

 به منظور كامل كردن حلقه ي محاصره ي شوروي به بهانه خطر كمونيسم و در دوران نخست وزيري حسين اعلاء. زيرا معتقد بود كه ورود ايران در پيمان بغداد زمينه ساز سلطه ي نظامي آمريكا بر ايران است.

درس چهاردهم

تحول های منطقه ای و بین المللی در آستانه ی نهضت روحانیت

1- تحولات سیاسی منطقه ای و بین المللی چه تاثیری بر روابط ایران و امریکا گذاشت ؟

سیایت خارجی دولت جان، اف ، کندی در برابر کشور های تو سعه نیافته ی جهان سوم و خا ور میانه ، اجرای اصلا حات از با لا به پایین به هدف پیشگیری از انقلاب های قهر آمیز بود . این سیاست با عنوان (( اتحاد برای پیشرفت )) در کشور هایی که در معرض خطر کمو نیسم بودند ، اجرا می شد . بی آنکه نظام  دیکتا توری و استبداد ی حاکم بر آن کشور ها تغییر یابد و در صورت مقاومت مردم توسل به نیروی نظامی برای اجرای آن پیش بینی شده بود . اجرای این سیاست در مورد ایران از اهمیت خاصی بر خوردار بود ، زیرا رژیم دست نشانده و شاه وابسته و متحد آمریکا بود و به دلیل همسایگی با اتحاد جماهیر شوروی و مو قعیت ممتاز جغرافیای سیاسی ، در وضعیتی حساس و تعیین کننده قرار داشت .

2- هدف امریکا از انجام اصلاحات در کشورهای تو سعه نیافته چه بود ؟ این اصلاحات با چه عنوانی و در چه کشور هایی اجرا می شد ؟

کار شناسان مسائل ایران در وزارت امور خارجه آمریکا گزاش هایی از وضعیت فساد حکومت شاه و سر کوب مخالفان سیاسی رزیم پهلوی تهیه کردند که نشان می داد وجود یک سلسله اصلا حات اقتصادی – اجتماعی در ایران ضرورت دارد . علا وه بر این صنایع و اقتصاد آمریکا و کشور های غربی نیاز مند بازر های مصرف جدید بود و کشور های خاور میانه به علت ساختار اقتصادی مبتنی بر رژیم ارباب رعیتی ، امکان مصرف تو لیدات جدید را نداشتند .

به باور زمامداران آمریکا، اصلاحات اقتصادی و اجتماعی می توانست ضمن جلو گیری از (( انقلاب سرخ )) و کاهش خطر کمو نیسم ، زمینه ی ایجاد (0 انقلاب سفید )) را فراهم آورد و از گسترش فعا لیت های مردمی علیه حکو مت های دیکتا توری و دست نشانده ی آمریکا جلو گیری کند .

3- آمریکا چه نقشی در بر کناری شریف امامی و انتصاب علی امینی به نخست وزیریداشت ؟

کندی رئیس جمهور ی آمریکا به شاه و شریف امامی اعتماد نداشت و آن ها را برای اجرای بر نامه هایش در ایران مناسب ندید . آمریکا در این زمان برای هموار کردن سیاست های خود در ایران دست به ایجاد پیو ندهایی با برخی از رجال ایران زد و خواستار برکناری شریف امامی و روی کار آمدن علی امینی شد . علی امینی در دوران تصدی سفارت ایران در آمریکا بیش از پیش به مقا مات آمریکایی نزدیک شده بود و با کندی ارتباط صمیمانه ای داشت .

4- - علي اميني در دوره نخست وزيري خود چه اقداماتي انجام داد؟

قدم اول اين سياست مبارزه با فساد اداري بود؛ كه براي جلوگيري از سقوط رژيم پهلوي و افتادن آن به دامان قدرت همسايه ي كمونيست، صورت مي گرفت. اقدام دوم«اصلاحات اقتصادي» بود كه براي تغيير زير ساخت هاي اجتماعي اقتصادي كشور به اجرا درآمد.

1- علت انتخاب شریف امامی از طرف شاه بعنوان نخست وزیر چه بود ؟

2- قانون اصلا حات ارضی در چه تاریخ و از کجا شروع شد ؟

درس پانزدهم

زمینه های پیدایش نهضت روحانیت

1- در دوره ي نخست وزيري علم چه تغيير ي در شرايط انتخابات انجمن هاي ايالتي و ولايتي ايجاد شد؟ علماي روحاني چه عکس العملی نسبت به آن نشان دادند ؟

شرط مسلمان بودن و سوگند به قرآن مجيد حذف شده بود، تصويب اين لوايحه به سرعت اعتراض علما و مردم مسلمان ايران را برانگيخت.امام خمینی علمای طراز اول قم را در نشست ها و گفتگو های متعدد به منظور مبارزه برای لغو این لوایح فرا خواند .

2- امام خمینی (ره) و دیگر علما در مقابل رفراندم اصول ششگانه ( انقلاب سفید ) چه موضعی اتخاذ کردند ؟

با انتشار اعلا میه ی امام خمینی و اعلامیه هایی دیگر از سوی سایر علما و مراجع نظیر آیت الله گلپایگانی آیت الله مرعشی نجفی و آیت الله خوانساری نسبت به غیر قانونی بودن رفراندم ( همه پرسی))مردم تهران و قم و دیگر شهرستان ها به خیا بان ریختند . دانشجویان دانشگاه تهران نیز با صدور اعلامیه ای اقدامات ضد دینی و غیر قانونی رژیم را محکوم کردند

1- بهانه برکناری علی امینی از مقام  نخست وزیری را بنویسید ؟

2- دو تن از رهبران نهضت آزادی را نام ببرید ؟

3- کدام کشورها از شاه در سال 1341حمایت کردند ؟

درس شانزدهم

قیام 15 خرداد

1- حمله به مدرسه ی فیضیه قم و مدرسه طالبیه تبریز چه پیا مد هایی به دنبال داشت ؟

حادثه خونین فیضیه پیا مد های مختلفی داشت و بر خلاف انتظار رژیم مبارزه را جدی و آشکارتر کرد . روحانیون تهران ، قم ، مشهد ، اصفهان ؛ شیراز و برخی از شهرستان ها به منظور ابراز همدردی و پشتیبانی از حوره علمیه قم به مدت یک هفته دست به اعتصاب زدند و از رفتن به مساجد و اقامه نماز جماعت خود داری کردند .

2- دستگیری امام خمینی در خرداد 1342 چه واکنشی در جامعه  ایجاد کرد ؟

دستگیری امام خمینی ، ، موجی عظیم ازاعتراض مردمی در قم به پا خواست به دنبال آن در تهران و شهرستان های ورامین ، مشهد ، قزوین ، کاشان ، شیراز ، تبریز ، و اصفهان و چند شهر دیگر نیز تظا هرات اعتراز آمیز به راه افتاد .

3- قيام 15 خرداد 1342 چه دستاوردهايي داشت؟

قيام 15 خرداد داراي ابعاد ضد استعماري و ضد استبدادي بود،1) افزايش رشد سياسي در ميان حوزه هاي علميه و روحانيت.2) 15 خرداد همچنين به جريان هاي مبارزاتي ديني و غير ديني نشان داد كه رژيم شاه از طريق مسالمت آميز و در چارچوب قانون اساسي اصلاح ناپذير است.3) قيام 15 خرداد نقطه عطف مهمي در جنبش هاي تاريخ معاصر ايران و جهان اسلام به شمار مي رود.

4- مخالفت امام خمینی  با لایحه ی کاپیتو لا سیون چه واکنشی به دنبال داشت ؟

به دنبال این سخنرانی ، با بر قراری حکومت نظامی در تهران و قم در نیمه ی شب سیزدهم آبان ماه امام خمینی از خانه مسکونی اش دستگیر و با سرعت هر چه تمامتر به فرود گاه برده شد و به ترگیه تبعید گردید . تبعید امام خمینی علا وه بر واکنش مردم ایران که با تظا هرات و اعتصابات همراه بود دارای باز تاب جهانی و واکنش شخصیت های علمی و سیاسی و دانشجو یان ایرانی خارج از کشور بود .

1- با فرا رسیدن نوروز 1342، امام خمینی ، در اعتراض به سیاست های رژیم چه تصمیمی گرفتند ؟

2- بعد از حمله رژیم به مدرسه فیضیه در اعلامیه امام خمینی  چه مسائلی مطرح شده بود ؟

3- علت دستگیری امام خمینی در 15 خرداد 1342 چه بود ؟

4- انتشار خبر دستگیری امام خمینی چه واکنش هایی در پی داشت ؟

5- چرا رژیم شاه تصمیم به آزادی امام خمینی گرفت

6- مخالفت امام با رژیم شاه پس از ازادی از زندان در چه ماجرایی به اوج رسید ؟

درس هفدهم

تحولات ایران پس از تبعید امام خمینی

1- خرید سلاح و تجهیزات نظامی از امریکا چه تاثیری بر  اقتصاد ایران داشت ؟

خرید سلا ح های نظامی در چار چوب سیاست رقابت تسلیحاتی آمریکا و شوروی با فروش در آمد نفت تامین می شد و چون افزایش سر سام آور بودجه نظامی بر بخش های عمرانی و اقتصادی و کشاورزی تا ثیر سویی داشت کشاورزی و اقتصاد ایران نیز به تدریچ به سمت وابستگی  پیش رفت .فرایند این وابستگی به سود آ مریکا بود زیرا در آمد حاصل از نفت صرف واردات کالا هایی می شد که پیش از اصلا حات آمریکایی و انقلاب به اصطلاح سفید ، کشاورزان و صنعت گران ایرانی قادر به تو لید ان ها بو دند

2- امام خمینی در دوران تبعید چه فعا لیت هایی در پیش گرفت ؟

-در دوران تبعید ، امام خمینی کوشید تا با دعوت پیوسته بر استقامت ، امید بخشی و تحلیل هایی روشنگرانه در باره مسائل ایراو و حوادث خاور میانه به ویژه جنگ اعراب و اسرائیل و سلطه ی همه جانبه ی آمریکا در ایران و پیا مد های فرهنگی و سیاسی ناشی از آن که عظمت و استقلال ایران را مخدوش می کرد روشنگری نماید و میان روحانیون و دانشگا هیان در مبارزه علیه شاه وحدت ایجاد کند .

3- هدف شاه از بر گزاری جشن های دو هزار و پانصد ساله ی شا هنشا هی چه بود ؟

جشن های دو هزار و پانصد ساله نمایی از رویا های بلند پرواز ی شاه  بود او در مقایسه با بسیاری از شخصیت های مطرح جهان از وجهه ی مردمی بر خوردار نبود و برای کسب اعتبار کاذب امید وار بود که با پیوند دادن حکومت خود به کوروش پادشاه بزرگ هخامنشی بتواند مشروعیت و محبو بیتی برای خود کسب کند .

4- انجمن های اسلامی دانشجو یان با چه اهدافی تشکیل شد و محور فعالیت آن چه بود ؟

این تشکل دانشجویی با هدف دفاع از اندیشه های مذهبی و هویت دینی و حفظ ارتباط با رو حانیون محور فعالیت خود را بر روی مو ضوعات فرهنگی و مقابله با افکار مارکسیستی و الحادی و مخالفت با ایده ی جدایی دین از سیاست متمر کز ساخت 

5- در آمد حاصل از فروش نفت در سال های 1352تا 1356- در چه زمینه هایی هزینه می شد ؟

شاه بخش قابل توجه از در آمد های نفتی را خرید سهام و سر مایه گذاری در شر کت های ور شکسته ارو پایی و آمریکایی و دادن وام به کشور های وابسته به بلوک غرب اختصاص داد

6- مخالفان حكومت پهلوي را چه گروه هايي را تشكيل مي دادند و شيوه مبارزه هر كدام چگونه بود؟

مخالفانرژيم پهلوي در اين زمان سه گروه بودند: گروه اول مسلمانان انقلابي كه با اعتقاد به رهبري امام خميني مبارزه مي كردند

و مبارزه را به عنوان يك وظيفيه ي اسلامي و تكليف شرعي مي نگريستند، بهترين راه مبارزه با شاه افزايش آگاهي عمومي و بسيج همگاني مردم براي مبارزه اي فراگير بود- گروه دوم ، چپ گرايان بودنداين طيف با تأثير پذيرفتن از انديشه هايی ماركسيستي راه هايي رادرپيروي ازنظريه هاي

ماركسيستي مي ديدند، از ديدگاه اغلب اينان«تنها راه رهايي جنگ مسلحانه» بود، تعليم و تربيت چريك و به راه انداختن جنگ چريكي عليه نظام شاه از جمله اصلي ترين روش هاي آنان براي مبارزه بود- گروه سوم، ملي گرايان بودند، اغلب آن ها معتقد بودند كه رژيم سلطنتي پهلوي قابل تغيير نيست، بنابراين بايد اصل سلطنت را پذيرفت ؛ ولي در جهت كاهش خود كامگي شاه تلاش كرد.

درس هیجدهم

ایران در آستانه انقلاب اسلامی

1- برای هماهنگي با برنامه حقوق بشر كارتر در سال 56 چه تغيير و تحولاتي در ايران ايجاد شد؟

با روي كارآمدن كارتر تغييري در مباني سياست هاي آمريكا در قبال ايران ايجاد نشد، در كنار غارت گسترده ي ثروت هاي ملي مردم ايران، به بهانه هاي مختلف هرگونه صداي مخالفي در گلو خفه مي شد.

2- بر گزاری مجالس ختم سید مصطفی خمینی چه پیا مدی به دنبال داشت ؟

در این مجالس ، سخنرانی های تندی علیه شاه صورت گرفت . با وجود ممنوعیت شدید نام بردن از آیت الله خمینی ، این حادثه باعث شد تا بار دیگر به طور گستر ده ای نام امام خمینی بر سر زبان ها بیفتد .

3- انتشار مقاله ی تو هین آمیز روزنامه اطلا عات در هفدهم دی 56 چه واکنش هایی در جامعه داشت ؟

با واکنش فوری طلاب و مردم قم روبرو شد . تظا هرات روز نوزدهم دی ماه منتهی به حمله نیرو های نظامی به مردم شد که طی آن چهارده نفر کشته و عده ی زیادی مجروع و جمعی از علما و رو حانیون نیز دستگیر و تبعید شدند . اما گستر ه ی اعتراض ها افزایش یافت .

درس نوزدهم

پیروزی انقلاب اسلامی

1- از هاری برای برقراری آرامش به چه اقداماتی دست زد ؟

ازهاری در اولین اقدام برای ایجاد رضایت و وجود آرامش ، جمعی از سران بد نام رژیم پهلوی را نظیر امیر عباس هویدا ، نخست وزیر سایق و ارتشبد نصیری ، رئیس سابق ساواک را دستگیر کرد .

2- در دوره نخست وزیری بختیار ، سر دمداران دولت امریکا چه نظر اتی در مورد ایران داشتند ؟

برژنسکی و شورای امنیت ملی آمریکا به دنبال  اجرای کودتا و به راه انداختن حمام خون در ایران بودند اما کارتر ، وزیر امور خارجه و سازمان سیا به فکر فریب مردم ، از طریق جایگزینی بختیار و سوار شدن بر موج انقلاب بودند ؟

3- چه وظايفي به شوراي اسلامي واگذار شده بود؟

شوراي انقلاب موظف گرديد به بررسي چگونگي روي كارآمدن دولت موقت، نحوه ي انتقال قدرت و مقدمه هاي تصويب قانون اساسي جديد بپردازد.

4- دولت موقت چگونه شكل گرفت؟

با پيشنهاد شوراي انقلاب، مهندس مهدي بازرگان، به عنوان نخست وزير دولت موقت، انتخاب شد؛ وخبر آن در شانزدهم بهمن ماه، رسمـاً به اطلاع مردم رسيد.

درس بیستم

دولت موقت مهندس مهدی بازرگان

1- امام خميني چه وظايفي به دولت موقت محول كرد؟

1) اداره ي امور مملكت.2) انجام رفراندوم درباره تعيين نظام سياسي كشور.3) تشكيل مجلس منتخبان مردم براي تصويب قانون اساسي.4) برگزاري انتخابات مجلس نمايندگان ملت طبق قانون اساسي جديد.

2- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران چگونه تدوین شد ؟

مجلس خبر گان ، قانون های اساسی کشور های مختلف غربی و اسلامی را مورد بررسی قرار داد ، و با توجه به قانون اساسی سابق کشور و مبنا های فقهی و اسلامی ، همچنین نظرات نما یندگان گروه های مختلف سیاسی و فکری تدوین قانون اساسی جمهوری اسلا می را آغاز کرد .

3- آمريكا به چه توطئه هايي عليه انقلاب اسلامي دست زد؟

1) تضعيف و حذف و ترور ياران امام كه جريان اصلي انقلاب اسلامي تلقي مي شدند.2) ايجاد گروه هاي سياسي مخالف.3) حمايت از    ساواكي ها.4) ايجاد آشوب در استان ها.5) حمله ي نظامي به طبس.6) محاصره ي اقتصادي.7) جنگ تبليغاتي و شايعه پراكني عليه انقلاب اسلامي.8) ترور چهره هاي بر جسته ي نظام.9) طراحي كودتا و جنگ تحميلي هشت ساله.10) رئوس اصلي توطئه هاي آمريكا عليه ملت به پاخاسته ي ايران بود.

4- گروه های ضد انقلاب خواستار چه تغییراتی در انقلاب اسلامی بودند ؟

1- تغییر در شورای انقلاب 2- دادن سلاح به گروهک ها 3- انحلال ارتش

5- وجوه مشترك گروه هاي ضد انقلاب در سال 1358 چه بود؟

1) اغلب ماهيت چپ و ماركسيستي داشتند و يا به ظاهر چنان مي نمودند.2) هر كدام به يك يا چند قدرت خارجي منطقه اي يا بين المللي وابسته بودند.3) از تفاوت هاي مذهبي و قومي كه در هر كشوري به طور طبيعي وجود دارد در جهت تفرقه افكني سوء استفاده مي كردند.

درس بیست یکم

اولین دوره ی ریاست جمهوری

1--  دسته بندي احزاب و گروه ها در دوره ي رياست جمهوري بني صدر چگونه بود؟

جريان هاي سياسي به دو جناح كلي تقسيم شدند: نيروهاي انقلابي و مدافع اسلام، و نيروهاي مخالف اين جريان شامل ليبرال ها و نيروهاي چپ. گروه دوم به تدريج زير چتر حمايتي بني صدر،و در «دفتر هماهنگي ريس جمهور»،كه صحنه گردان اصلي حوادث بود، اجنماع ،و شروع به فعاليت و جو سازي و اخلال كردند. در ميان ،رسانه هاي تبليغي غربي نيز ، با ايجاد تبليغاتي مسموم، به حمايت از بني صدر و طرفدارانش پرداختند.

2- در دوره ی ریاست جمهوری بنی صدر بین جریان اصولگرا ( انقلابی و حزب الله ) و جریان لیبرال چه اختلا فاتی بروز کرد

نخستین مرحله اختلاف بین دو جریان در انتخاب نخست وزیر شدت گرفت طبق قانون اساسی ( قبل از باز نگری ) رئیس جمهور بایستی نخست وزیر را انتخاب می کرد . و مجلس به او رای تمایل می داد . بنی صدر برای ایجاد موج های سیاسی در جامعه ، به انتقاد از جناح مخالف پرداخت و از آنان به عنوان یک اقلیت که می خواهند قدرت را به دست بگیرند یاد می کرد . در حالی که جناح مخالف بنی صدر اکثر یت قاطع مجلس شورای اسلامی را داشتند .

3- انقلاب فرهنگی در چه شرایطی و با چه هدفی انجام شد ؟

در دوره ی بحران زده ، دانشگاه محل مبا دلات و در گیری های سیاسی شده بود . زیرا گروه های سیاسی کلاس های درس دانشگاه  ها و حتی برخی از دبیر ستان های بزرگ را به دفتر های گروهی خود تبدیل کرده بودند و ضمن نگهداری اسلحه و وسایل و تجهیزات نظامی در آنها ، تشنج آفرینی های خیا بانی و ایجاد آشوب ها در اقصی نقاط کشور را هدایت می کردند به همین دلیل در اردیبهشت سال 1359 به پیشنهاد دانشجویان مسلمان ، شورای انقلاب ، دانشگاه ها را موقتا تعطیل کردند تا به مدیریت آنها نظم و نسقی بدهند .

4- بنی صدر چگونه از ریاست جمهوری عزل شد ؟

وقتی اختلاف ها به مرحله ای رسید که امکانی برای اصلاح باقی نماند و اساس اسلام و انقلاب در خطر قرار گرفته بود ، امام در بستم خرداد 1360 ، طی حکمی ، بنی صدر را از فرماندهی کل قوا عزل کرد . و به دلیل کجروی و عدم احساس مسئو لیت بنی صدر در شرایط حساس و خطیر کشور ، مجلس شورای اسلامی ، مطابق قانون اساسی با صدو هفتاد و هفت رای موافق ، و یک رای مخالف و دوازده رای ممتنع به عدم صلاحیت بنی صدر برای ادامه ی مسئو لیت ریاست جمهوری رای دادند . این رای به تایید امام نیز رسید و با پشتیبانی قاطبه ی مردم ایران روبرو شد.

5- دشمنان انقلاب اسلامي براي به سقوط كشاندن انقلاب به چه اقداماتي دست زدند؟

1)تقويت و تشويق گروهك هاي متعدد كه هر روز بر تعداد آنها افزوده مي شد؛ و جو سياسي – اجتماعي كشور را كاملاً آشفته و بهراني ساخته بودند.2) به وجود آوردن آشوب هاي استاني ، در قالب حركتهاي قومي؛كه سران آنها با گروهك ها به يكديگر مرتبط بودند، و آشوب سراسري را، همچون زنجيره اي ، به هم وصل مي كردند.3) ايجاد اختلاف در اركان اصلي نظام.4) ترور شخصيت هاي بر جسته انقلاب. گستره ي اين توطئه بسيار وسيع بود و مردم پيوسته نظاره گر شهادت افراد صاحب نام انقلاب بودند.5) جوسازي و ايجاد جنگ رواني،ايجاد رعب و وحشت در ميان مردم همراه با تبليغ هاي وسيع از شبكه هاي سراسري خبري و مطبوعاتي.6) حمله ي نظامي آمريكا به ايران: زمامداران آمريكا، پس از تسخير سفارت اين كشور در تهران، براي رهايي ار اين بحران و نمايش اقتدار خود تصميم گرفتند كه به بهانه نجات گروگانها اقدام به عمليات تلافي جويانه اي كنند.اين عمليات كه به 90 كماندو از ميان نيروهاي چهار گانه آمريكا، با هشت چرخ بال نيروي دريايي و شش هواپيما، انجام انجام شد از ماهها پيش طاحي و پس ار آزمايشهاي طولاني به مورد اجرا درآمد.

6- در دوره ی ریاست جمهوری بنی صدر اختلاف دو جناح اصولگرا و لیبرال برسر انتخاب نخست وزیر و وزیران چگونه حل شد

درس بیست ودوم

جنگ تحمیلی عراق علیه ایران

1- چرا در ابتدای جنگ ارتش صدام موفق به پیشرفت های سریع در خاک ایران شد ؟

از انجا که ایر ان هنوز آمادگی کافی برای مواجهه با یک جنگ بزگ را نداشت ، نیروی زمینی عراق موفق شد ند به سرعت از مر زها گذشته و با کشتار مردم بی گناه  و اسارت آنها بخش هایی از منا طق غربی و جنوب کشور را اشغال کند . ارتش عراق قسمت هایی از استان های خوزستان ، ایلام ، کردستان و کرمانشاه را به تصرف خود در آورد . خرمشهر به اشغال آنها در آمد و شهر آبادان نیز محاصره شد .

2- نتیجه پیروزی های پی در پی ایران در جبهه های جنگ چه بود ؟

با فرمان امام که جوانان آماده ی رویارویی با دشمن شوند ، پیر و جوان به مراکز سپاه پاسداران روی آوردند و داو طلبانه به جبهه های جنگ اعزام شدند . پیرو زی های پی در پی ایران در جبهه های جنگ منجر به تقویت وحدت ملی در کشور گردید . با همت غیور مردان ایران آبادان از محاصره خارج گشت و خرمشهر آزاد شد .

3- صدام حسین چه موقع ندای صلح حواهی سر داد ؟

در حالی که نیرو های ایران پی در پی عراقی ها را عقب می راندند ، صدام حسین ندای صلح خواهی و مظلوم نمایی سر داد . او اعلام کرد که آماده صلح با ایران است .

4- چرا در ابتدا ايران آتش بس را نمي پذيرفت؟

زيرا هنوز بخش هاي زيادي از خاك ايران در تصرف متجاوزان عراقي بود و قبول آتش بس موجب تثبيت حضور آنان در خاك ايران مي شد. به علاوه آنان مي دانستند كه صدام درصدد است طي آتش بس، فرصتي به دست آورد تا به تجديد قوا و باسازي نيروهاي خود بپردازد.

درس بیست و سوم

آرمان ها و دستا وردهای انقلاب اسلامی

1- منظور از استقلال سیاسی ، استقلال فکری و استقلال اقتصادی چیست ؟

استقلال سیاسی  : استقلال سیاسی یک کشور از جایگاهی بسیار مهم برخودار است ، به این معنا است که مدیران ، مسئو لان و سران کشور ، در تعین خط و مشی و اجرای بر نامه های کشور ، تابع دستور بیگانگان و مداخله ی آنها نباشند .

استقلال فکری : استقلال فکری در یک کشور ، زمانی حاصل می شود ، که مردم به این باور برسند که بیگا نگان برتری ذاتی بر آنان ندارند و آنها نیز با همت و پشتکار خود می توانند به سازندگی پیشرفت ، نو آوری و تعالی برسند . شرط تحقق استقلال و فرهنگی ملت ایران ، ایجاد یک تحول عمیق اندیشه ای و اعتقادی در آنان و باز گشت به فرهنگ غنی اسلام و ایران است .

امام خمینی در اهمیت استقلال فکری گفته است : (( استقلال فکری ، شرط اول استقلال است ))

استقلال اقتصادی : به معنای نداشتن وابستگی در ابعاد مختلف اقتصادی است . کشوری به استقلال اقتصادی می رسد که بر ای تامین نیاز های اساسی جامعه اش به دیگران وابسته نباشد

2- - انقلاب اسلامي از جنبه سياسي در داخل كشور چه دستاوردهايي داشته است؟

1) تغيير رژيم وابسته و خود كامه شاهنشاهي 2) تدوين قانون اساسي جمهوري اسلامي.3)بحث ولايت فقيه.4)افزايش مشاركت مردم در امر حكومت.5)استقلال سياسي.6)مقاومت مردم ايران در برابر انواع توطئه هاي خارجي و داخل.7) نفع هرگونه سلطه پذيري وسلطه جويي.8) حفظ استقلال همه جانبه كشور و روابط صلح آميز با ديگر كشورها.

3- ولایت فقیه به عنوان هسته ی مرکزی نظام جمهوری اسلامی دارای چه نوع مشرو عیتی است ؟

مطابق تعالیم اصیل شیعی، ولایت فقیه به عنوان هسته مرکزی و جو هر وجودی نظام جمهوری اسلامی دارای مشروعیت الهی است که با مقبولیت مردمی تحقق و عینیت می یابد .